Diyabetik Ayak Yarasından Korunmak Neden Önemlidir?
Şeker hastalarında ayak yarası, sinir uçlarındaki hasar (nöropati) ve bacak damarlarındaki tıkanıklık bir araya geldiğinde ortaya çıkar. His kaybı nedeniyle küçük bir yara ya da bası fark edilmez, damar tıkanıklığı nedeniyle de bu küçük yara kolay iyileşmez. Zamanla büyüyen yara tedavi edilmezse parmak, ayak ya da bacak kaybına (ampütasyon) kadar gidebilir. Oysa diyabetik ayak yarasının büyük bölümü, düzenli ayak bakımı ile baştan engellenebilir.
- Diyabetik ayak yaraları çoğunlukla fark edilmeyen küçük travmalardan başlar.
- Her şeker hastası her gün ayaklarını gözden geçirmelidir.
- Doğru ayakkabı, tırnak bakımı ve kan şekeri kontrolü yara riskini büyük ölçüde azaltır.
- Küçük bir kızarıklık ya da kesik bile fark edildiği anda doktora bildirilmelidir.
Diyabetik Ayak Yarasından Korunma Yöntemleri
Aşağıdaki önlemler, şeker hastalarında ayak yarası oluşma riskini azaltmak için önerilen temel korunma yöntemleridir:
- Ayakları her gün kontrol edin: Kızarıklık, şişlik, kesik, su toplaması ya da tırnak batması olup olmadığına parmak araları dahil her gün bakın; ayağın altını görmek için ayna kullanabilirsiniz.
- Kan şekerini hedef aralıkta tutun: Düzenli takip ve tedaviye uyum, sinir ve damar hasarının ilerlemesini yavaşlatır.
- Ayakları her gün ılık suyla yıkayın: Sıcak su kullanmayın, yıkadıktan sonra özellikle parmak aralarını iyice kurulayın.
- Cildi nemli tutun: Topuk ve tabanı nemlendirici kremle bakımlı tutun, ancak parmak aralarına krem sürmeyin; nem birikmesi mantar riskini artırır.
- Tırnakları düz kesin: Tırnakları köşelerini yuvarlamadan, düz bir çizgi hâlinde kesin; batık tırnak riski varsa bu işlemi bir uzmana yaptırın.
- Nasırları kendiniz kesmeyin: Nasır ve sertleşmiş bölgeleri jilet veya bıçakla kendiniz almaya çalışmayın; bunu bir sağlık profesyoneline bırakın.
- Uygun ayakkabı ve çorap giyin: Ayağı sıkmayan, dikişsiz iç yüzeyli, geniş burunlu ayakkabılar ve pamuklu, dikişi az çoraplar tercih edin. Yeni ayakkabıyı kısa sürelerle alıştıra alıştıra giyin.
- Ayakkabı içini her giymeden önce kontrol edin: İçeride taş, diken, kıvrık astar gibi yabancı cisim olup olmadığına elinizle bakın.
- Çıplak ayakla gezmeyin: Evde dahi terlik giyin; çıplak ayakla yürürken fark edilmeyen kesik ve batmalar sık görülür.
- Sıcak ve soğuktan koruyun: Ayağı soba, şömine, sıcak su torbası gibi kaynaklara doğrudan yaklaştırmayın; his azaldığı için yanık fark edilmeyebilir.
- Sigarayı bırakın: Sigara, bacak damarlarındaki daralmayı hızlandırır ve yara iyileşmesini ciddi biçimde geciktirir.
- Düzenli hekim ve podolog kontrolüne gidin: Yılda en az bir kez ayak muayenesi ve nabız/duyu kontrolü yaptırın; damar tıkanıklığı riski olanlarda bu kontrol daha sık gerekebilir.
Hangi Durumda Vakit Kaybetmeden Doktora Başvurulmalı?
Ayakta yeni bir kızarıklık, şişlik, kesik, su toplaması, renk değişikliği, kötü koku ya da iyileşmeyen bir çizik fark edildiğinde beklenmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Erken müdahale, yaranın büyümesini ve ampütasyon riskini önlemede belirleyicidir. Bacakta yürürken ağrı, dinlenme ağrısı ya da ayakta soğukluk gibi damar tıkanıklığı belirtileri varsa, yara oluşmadan önce bile damar değerlendirmesi yaptırmak önerilir.
Var olan bir diyabetik ayak yarasının tedavisi ve ameliyatsız anjiyo tedavisi hakkında detaylı bilgi için Diyabetik Ayak Yarası sayfamızı inceleyebilirsiniz.