Varikosel embolizasyonu

Kısa bilgi
Varikosel, testislerdeki kanı boşaltan toplardamarların çeşitli nedenlerle genişleyerek varisleşmesidir. Yani aslında bir tür varistir. Testise giden toplardamarlardaki yetersizlik ya da yetmezlik olur. Bu bacak varisindeki kapak yetmezliğine benzer. Normal şartlarda toplardamarlar dokulardaki kanı alıp kalbe taşırlar. Kapak yetmezliği ya da toplardamar yetmezliğinde kan akımı bazen ters yöne olur ve bu da testis komşuluğundaki damarların genişlemesine yol açar.

Varikosel çoğunlukta (yaklaşık %85) oranında sol testiste ve geri kalan insanlarda (%15)  iki taraflı olur. Yani varikosel sol tarafta her zaman vardır. Seyrek olarak sadece sağ testiste görülebilir.

Varikoselin sol testis bölgesinde oluşumunun şematik görünümü

Varikoselin önemi 

Varikosel iki teme sorun oluşturur. Biri testiste ağrı yapması ikincisi testiste ısı artışı ile kısırlığa yol açmasıdır.

Varikosel tanısı renkli Doppler ulştrason ile hemen konabilir ancak asıl olan bir üroloji (bevliye) uzmanının muayene etmesi ve tanı koymasıdır. Renkli Doppler ultrason inceleme tanıyı kesinleştirir.

Resimde sağ tarafta (hastaya göre sol testis) testis damarlarının genişleyerek varikosel oluşması izleniyor.

Varikosel tedavisi 

Varikosel bazen çok küçüktür ya da herhangi bir sorun oluşturmaz. Bu durumda tedavi gerektirmeyebilir. Ama buna mutlaka bir üroloji uzmanının karar vermesi gerekir.  
Tedavi gerektiren durumlarda tedavi genellikle ameliyat tedavisidir. Ameliyat yöntemi zor bir tedavi olmadığı için dünyada hâlâ en sık kullanılan tedavi yöntemdir. 
Girişimsel radyoloji bölümünce yapılan endovasküler tedavi ameliyata bir alternatif olarak yıllardan beri uygulanmaktadır. Damar içinde yapılan işlem anjiyo ile damar tıkama (embolizasyon) işlemidir. Varikosel embolizasyonu olarak adlandırılır. Tüm girişimsel tedavi işlemlerinde olduğu gibi bir ameliyat değildir. Toplardamar sorunu olduğu için normal bir anjiyodan daha kolaydır. Kanı aşağı doğru ters yöne doğru akıtan sorunlu damar kapatılmalıdır.

Varikosel embolizasyonu dünyada 1979 yılından beri yapılan bir yöntemdir. Son dönmede kolaylığında dolayı daha sık yapılmaya başlamıştır. İşlemin ameliyata göre bir avantajı tedavi öncesi testis toplardamarının görüntülenmesi (venografi ile) ve yetmezlik olan damarın çok daha net saptanmasıdır. Reflü yapan yani ters akım oluşturan damar kolaylıkla tespit edilir. Böylece, embolizasyonla sadece reflü yapan zararlı damar kapatılırken reflü yapmayan normal toplardamarlara dokunulmamış olur. Embolizasyonun ayrıca, lokal anestezi ile yapılması, hastane yatışı gerektirmemesi, hastanın işlemden sonra birkaç saat içinde taburcu olabilmesi ve işlemden sonra enfeksiyon ve testis hasarı olmaması gibi diğer önemli avantajları da vardır.

Varikosel embolizasyonu 

Varikosel embolizasyonu, girişimsel radyologlar tarafından anjiyografi cihazı yardımıyla uygulanan oldukça kolay bir tedavi şeklidir. Bu bir anjiyografi olmasına rağmen normalde atardamarlar ya da kalp damarları için yapılan anjiyografiye göre çok daha kolaydır. Çünkü bir toplardamar anjiyosudur. Toplardamar anjiyosu atardamar anjiyosuna göre daha kolay ve konforludur. İşlemden sonra 4-6 saat sırt üstü yatış gerekmez. 1-2 saat yeterlidir. 2 saat sonra hasta evine gönderilebilir. 
Tedavi işlemi için hastanın toplardamara girilecek noktanın uyuşturulması yeterlidir. Bir bıçak kesisi gerekmez. Bu noktadan toplardamara 2 mm çaplı ince bir plastik damar kılıfı yerleştirilir. Daha sonra 1-2 mm çaplı kateter adı verilen ince bir plastik hortumla varikoselin bulunduğu taraftaki testis toplardamarına girilir. Özel bir yöntem ile görüntüler alınır ve anjiyografi cihazında hangi damar ya da damarlarda kaçak yani reflü olduğu tespit edilir.

Sağ kasık toplardamarı girimi ile sol testiküler ven ve varikoselin embolizasyonu şematik olarak gösterilmiştir

Bundan sonra sıra kaçak oluşturan damarın kapatılmasına gelmiştir. Bunun için önce kateter içinden testis toplar damarına en az iki farklı noktadan tıkayıcı madde yerleştirilerek mekanik tıkanma sağlanır. Tıkaçlar çok değişkendir. Bu amaçla coil denen mekanik küçük sarmallar, glu denen yapışkan bir madde, onyx denen sakız gibi bir yapıştırıcı ya da köpük denen ve varis tedavisinde de kullanılan bir madde kullanılabilir. Bazen birden fazla madde kullanılır. Amaç kapağı bozuk olan damarın büzülerek kapanmasını sağlamaktır. Böylece kaynak kurutulduğu için varikosel yok olur ve tekrar çıkması da engellenir. 

Kaynaklar

1. Ierardi AM et al. CIRSE Standards of Practice on Varicocele Embolisation. Cardiovasc Intervent Radiol. 2023;46(1):19-34. https://doi.org/10.1007/s00270-022-03293-x
2. American College of Radiology (ACR), Radiological Society of North America (RSNA). Varicocele Embolization. RadiologyInfo.org. https://www.radiologyinfo.org/en/info/varicocele
3. Mahnken AH et al. CIRSE Clinical Practice Manual. Cardiovasc Intervent Radiol. 2021;44(9):1323-1353. https://doi.org/10.1007/s00270-021-02904-3