Damar tıkanıklığında anjiyo tedavisi

Damar tıkanıklığında anjiyo tedavisi, daralmış ya da tıkanmış atardamarı ameliyat kesisi olmadan, damar içinden ilerletilen ince araçlarla açmayı amaçlar. Kasık, el bileği veya uygun başka bir damardan girilir; darlığın yeri anjiyografiyle görüntülenir ve gereken tedavi çoğu zaman aynı seansta uygulanır.

Anjiyo tedavisi ne zaman gerekir?

Her damar darlığının açılması gerekmez. Belirti vermeyen veya hafif yakınmaya yol açan bazı darlıklarda sigaranın bırakılması, yürüyüş programı, kolesterol ve tansiyon kontrolü ile hekim tarafından düzenlenen ilaçlar öncelikli olabilir. Buna karşılık günlük yaşamı belirgin kısıtlayan yürüme ağrısı tedaviye rağmen sürüyorsa, dinlenme ağrısı varsa ya da iyileşmeyen yara ve doku kaybı gelişmişse damarın yeniden açılması gündeme gelir.

Ani başlayan şiddetli ağrı, soğukluk, solukluk, uyuşma veya hareket kaybı acil damar tıkanıklığını düşündürebilir. Bu durumda beklemeden acil değerlendirme gerekir.

Balon anjiyoplasti

Balon tedavisinde darlığın içinden çok ince bir kılavuz tel geçirilir. Tel üzerinden ilerletilen sönük balon, daralmış bölümde kontrollü biçimde şişirilir. Balon, damar duvarındaki plağı dışa doğru bastırarak damar kanalını genişletir ve kan akımını artırır. Ardından balon söndürülüp vücuttan çıkarılır; damarda kalıcı bir balon bırakılmaz.

Balon çapı ve uzunluğu tedavi edilen damara göre seçilir. Bazı kısa ve uygun darlıklarda yalnız balon yeterli olabilir. Ancak balon sonrasında damar yeterince açılamazsa, yeniden daralırsa veya damar duvarında kan akımını bozan bir ayrışma oluşursa stent gerekebilir.

Stent tedavisi

Stent, damarın açık kalmasına destek olan ince metal bir kafestir. Kateter üzerinde dar bölgeye taşınır ve açıldığında damar duvarına yerleşir. Balondan farklı olarak stent damarda kalır. Özellikle uzun darlıklarda, tam tıkanıklıklarda, damarın elastik yapısı nedeniyle tekrar daraldığı durumlarda veya balon sonucunun yetersiz kaldığı bölgelerde kullanılabilir.

Her damara stent yerleştirilmez. Ekleme yakın ve çok hareketli bölgelerde, küçük çaplı damarlarda veya ileride başka bir tedavi seçeneğini etkileyebilecek alanlarda yalnız balon ya da başka yöntemler tercih edilebilir. Kullanılacak stentin türü ve boyutu, anjiyografi bulgularına göre işlem sırasında belirlenir.

İlaçlı balon ve ilaçlı stent

İlaçlı balon, damar genişletilirken yüzeyindeki ilacı kısa süre içinde damar duvarına aktarır ve daha sonra vücuttan çıkarılır. Amaç, tedavi edilen bölgede hücre çoğalmasını ve yeniden daralma ihtimalini azaltmaktır. Damarda kalıcı bir metal bırakmaması önemli bir özelliğidir.

İlaçlı stent ise damarı mekanik olarak açık tutarken üzerindeki ilacı zaman içinde damar duvarına verir. Özellikle bazı damar bölgelerinde ve daha önce tedavi edilmiş bir alanın yeniden daralmasında yararlı olabilir. İlaçlı cihazlar her tıkanıklık için otomatik olarak en iyi seçenek değildir; damar çapı, hastalığın yeri, kireçlenme ve kanama riski birlikte değerlendirilir.

Aterektomi (damar tıraşlama)

Aterektomi, damar içindeki sert veya yoğun plağı özel bir kateterle kesme, kazıma ya da parçalama yöntemidir. Halk arasında damar tıraşlama olarak da bilinir. Çok kireçli ve balonla yeterince genişlemeyen bazı lezyonlarda damarı balon ve stent tedavisine hazırlamak için kullanılabilir.

Aterektomi çoğu zaman tek başına son işlem değildir; ardından balon, ilaçlı balon veya gerektiğinde stent uygulanabilir. Damar duvarında hasar ve aşağı bölgelere parçacık gitmesi gibi riskleri bulunduğundan yalnız uygun hastalarda ve deneyimli ekiplerce seçilir.

İşlem sonrası takip

Anjiyo tedavisinden sonra giriş yeri kanama açısından izlenir. Hastanede kalış süresi yapılan işleme ve hastanın durumuna göre değişir. Hekimin önerdiği kan sulandırıcı ve diğer damar koruyucu ilaçların düzenli kullanılması, sigaranın bırakılması, şeker, tansiyon ve kolesterolün kontrolü tedavinin kalıcılığı için önemlidir.

Giriş yerinde kanama veya hızla büyüyen şişlik, tedavi edilen uzuvda yeni başlayan şiddetli ağrı, soğukluk ya da renk değişikliği olursa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme içindir; hangi yöntemin uygun olduğuna muayene ve damar görüntülemeleri birlikte değerlendirilerek karar verilir.